Mające swoje początki w latach 60. XX wieku, znacząco różnią się od klasycznych funduszy inwestycyjnych. Dla ambitnych studentów są wymarzonym miejscem pracy, a dla inwestorów – ciekawą formą dywersyfikacji swojego portfolio. Kuszą wysokim zwrotem z inwestycji i nieszablonowym podejściem do biznesu. Czym są i jak działają fundusze private equity? Tego dowiecie się w dzisiejszym artykule z naszej serii edukacyjnej.

Rozwój funduszy private equity na świecie można podzielić na 3 fazy. Pierwsza miała miejsce w latach 1950-1970. Inwestorami były najczęściej bogate rodziny oraz zamożni inwestorzy indywidualni, a wzrost napędzany był poprzez rozwój Doliny Krzemowej. Lata 1970-2000 to druga faza, napędzana przez zmianę przepisów i wzmożone zainteresowanie tego typu inwestycjami przez inwestorów instytucjonalnych. Trendami trzeciej fazy, która trwa do dzisiaj, są specjalizacja funduszy w wybranych branżach oraz rozwój private equity w Europie i na rynkach wschodzących. Obecnie w zarządzaniu funduszy private equity znajdują się aktywa o wartości ponad 4000 mld USD, co stanowi około 4% globalnego rynku finansowego.

Podstawowym celem funduszu jest oczywiście osiągnięcie zysku. Pierwszym etapem działalności jest zebranie pieniędzy. Założyciele funduszu (tzw. General Partners, GP) pozyskują środki od inwestorów (tzw. Limited Partners, LP). Mogą to robić poprzez roadshow lub wykorzystać do tego firmy wyspecjalizowane w pozyskiwaniu kapitału. Ze względu na wysoki próg minimalnego wkładu (40 tys. EUR, ale próg może wynosić nawet dziesiątki i setki milionów USD) docelowymi inwestorami są instytucje posiadające dużą ilość kapitału, takie jak fundusze emerytalne, firmy ubezpieczeniowe, państwowe fundusze majątkowe, ale również bogate osoby fizyczne, tzw. HNWI. Inwestorzy nie wpłacają jednak z góry całości zadeklarowanych środków, lecz otrzymują wezwania do dostarczenia kapitału w momencie, gdy fundusz faktycznie dokonuje inwestycji. Dobrą praktyką jest również zainwestowanie pewnej kwoty przez założycieli funduszu.

Po zebraniu wystarczających środków następuje okres poszukiwania celów inwestycyjnych trwający zazwyczaj od 3 do 5 lat. W przeciwieństwie do tradycyjnych funduszy, fundusze private equity inwestują jedynie w kilka do kilkunastu spółek. W zależności od strategii celem inwestycyjnym mogą być młode lub dojrzałe przedsiębiorstwa. W ramach private equity, możemy wyróżnić fundusze venture capital lokujące środki w młode start-upy, buyout capital inwestujące w duże przedsiębiorstwa z wykorzystaniem długu, a także mezzanine capital stosujące dług z możliwością konwersji na kapitał własny. Przed inwestycją, fundusz dokonuje dogłębnej analizy potencjalnej spółki, zwanej due diligence. Ze względu na strategię funduszy PE zakładającą inwestowanie w spółki prywatne o niewielkiej płynności, fluktuacja inwestorów jest niska, a potencjalne wcześniejsze wycofanie środków wiąże się z bardzo wysokimi opłatami.

Horyzont inwestycyjny dla funduszy PE wynosi zazwyczaj od 5 do 7 lat, a więc znacznie dłużej niż w przypadku tradycyjnych funduszy. Ponadto, charakteryzuje je inne podejście do spółek w portfolio. Fundusze private equity angażują się bowiem w bieżące zarządzanie spółką, często przejmując pakiet kontrolny. Dzięki swojemu doświadczeniu są w stanie wnieść wartość dodaną, tym samym zwiększając zyski i podnosząc wartość spółki. Działania podejmowane przez fundusz polegają najczęściej na obniżce kosztów i zwiększeniu rentowności, poszukiwaniu nowych kanałów sprzedaży oraz przejęciach innych przedsiębiorstw w celu osiągnięcia efektu synergii. W tym okresie fundusz pobiera opłatę za zarządzanie, która wynosi 1-2% i pozwala na pokrycie kosztów jego funkcjonowania.

Po kilku latach następuje stopniowe wyjście z inwestycji. Jednym ze sposobów realizacji zysków jest wprowadzenie spółki na giełdę. Jeśli funduszowi uda się osiągnąć zakładaną stopę zwrotu z inwestycji (np. 8%), zyski dzielone są pomiędzy zarządzających funduszem (GP) oraz inwestorów (LP). Zazwyczaj inwestorzy otrzymują 80% zysków a zarządzający 20%, jednak umowa może przewidywać inne proporcje. Biorąc pod uwagę, że fundusze te zarządzają majątkami o wartości miliardów USD, to właśnie podział zysków jest najważniejszym źródłem przychodów funduszu.

Fundusze Private Equity są znaczącymi graczami na rynkach. Inwestorom instytucjonalnym oferują możliwość osiągnięcia ponadprzeciętnych stóp zwrotu, a przedsiębiorstwom wsparcie w ich rozwoju. W Polsce działa obecnie ponad 30 tego typu funduszy.