Chcąc zacząć inwestować na giełdzie, należy pamiętać, że wiąże się z tym ryzyko. Aby je ograniczyć, trzeba najpierw zrozumieć zasady funkcjonowania rynku kapitałowego i poznać przepisy, które regulują jego działanie. W tym artykule edukacyjnym przede wszystkim skupimy się na podstawowej, ale bardzo istotnej wiedzy potrzebnej do rozpoczęcia swojej przygody z inwestowaniem. Odpowiemy na pytania: czym jest giełda, kim jest inwestor oraz jak wyglądają fazy sesji giełdowych.

Instytucje rynku kapitałowego

Do instytucji rynku kapitałowego zaliczamy Komisję Nadzoru Finansowego, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i oczywiście Giełdę Papierów Wartościowych. Każda z nich pełni wiele ważnych funkcji; zaczynając od organizacji obrotu instrumentami finansowymi, poprzez rozliczanie transakcji aż po wszelkie regulacje, kontrole i dbanie o bezpieczeństwo inwestorów.

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)

Jej głównym zadaniem jest nadzór nad rynkiem kapitałowym i instytucjami finansowymi. Zapewnia prawidłowe funkcjonowanie, stabilność, bezpieczeństwo i przejrzystość rynku finansowego, a także zajmuje się zapewnieniem ochrony interesów uczestników tego rynku.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW)

Jest zarówno spółką akcyjną jak i centralną instytucją odpowiedzialną za prowadzenie i nadzorowanie systemu rejestracji papierów wartościowych oraz systemu rozrachunku transakcji zawieranych w obrocie instrumentami finansowymi. Jej akcjonariuszami w równych częściach są Skarb Państwa, Giełda Papierów Wartościowych SA oraz NBP.

Giełda Papierów Wartościowych (GPW)

Według definicji NBP giełda papierów wartościowych to rynek regulowany, na którym dokonuje się transakcji kupna-sprzedaży instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu, przede wszystkim zbywalnych papierów wartościowych (np. akcji, obligacji) oraz instrumentów pochodnych (np. kontraktów terminowych i opcji). Innymi słowy jest to miejsce gdzie spotykają się w jednym czasie oferty kupujących i sprzedających, w celu wyznaczenia kursu i realizacji transakcji.

Na giełdach papierów wartościowych handluje się takimi papierami wartościowymi jak:

  • Akcje
  • Prawa do akcji
  • Prawa poboru
  • Certyfikaty inwestycyjne
  • Obligacje
  • Kontrakty terminowe
  • Opcje
  • Jednostki indeksowe
Uczestnicy rynku

Giełda umożliwia inwestowanie każdemu, kto chce pomnożyć swoje oszczędności. Inwestorzy różnią się pod wieloma względami. Jedni stosują długoterminowe strategie, drudzy preferują krótkoterminowe, niektórzy obracają ogromnymi sumami, podczas gdy inni nie dysponują tak dużymi kwotami. Przyjęło się, że uczestników rynku dzielimy na dwie główne grupy:

  • Inwestorzy indywidualni
  • Inwestorzy instytucjonalni (fundusze, banki inwestycyjne, fundusze emerytalne)

Choć każdy inwestor różni się od drugiego, każdy ma własną strategię i potrzeby inwestycyjne, to jednak należy pamiętać, że każdy z nich wpływa na wielkość popytu lub podaży.

Fazy sesji giełdowej

Notowania ciągłe

W systemie notowań ciągłych wyróżnia się kilka części. Regulacje giełdowe dokładnie wyznaczają zarówno czas trwania poszczególnych faz, jak i co jest podczas nich wykonywane.

  • Pierwszą fazą jest faza przed otwarciem, na której przyjmowane są przez Giełdę zlecenia na otwarcie najbliższej sesji
  • Później następuje otwarcie, podczas którego ustala się i ogłasza kurs otwarcia akcji danej spółki. Zostają również zrealizowane wcześniej złożone zlecenia
  • Główną fazą jest faza notowań ciągłych. Trwa ona prawie osiem godzin, w trakcie których odbywają się notowania i zawierane są transakcje na podstawie złożonych zleceń
  • Kolejną jest faza przed zamknięciem. W trakcie tych dziesięciu minut Giełda przyjmuje zlecenia na zamknięcie bieżącej sesji
  • O 17:00 następuje zamknięcie, czyli ustala się i ogłasza kurs zamknięcia akcji danej spółki oraz realizuje się wcześniej złożone zlecenia, jeśli tylko parametry na to pozwalają
  • Ostatnią fazą jest pięciominutowa dogrywka, w trakcie której zawiera się transakcje kupna i sprzedaży po ustalonym na zamknięciu kursie

W zależności od notowanych instrumentów czas trwania poszczególnych faz sesji nieznacznie ulega zmianie. Przykładowo dla kontraktów terminowych otwarcie sesji jest przesunięte o 15 minut w stosunku do otwarcia dla akcji i rozpoczyna się o 8:45 zamiast o 9:00.

Notowania jednolite (z dwukrotnym ustalaniem kursu)

Notowania w tym systemie opierają się na procedurze tzw. fixingu. Polega ona na wyznaczaniu ceny papieru wartościowego na podstawie zleceń złożonych przed rozpoczęciem notowań. Stosuje się ją dwa razy dziennie przed południem i po południu.

Jak zacząć?

Posiadając już podstawową wiedzę można zacząć inwestować. Przed rozpoczęciem inwestowania realnych pieniędzy warto spróbować swoich sił na wirtualnej giełdzie. Idealnym rozwiązaniem jest konkurs dla studentów Index Investment Challenge, który pozwala na rywalizację z innymi uczestnikami na wirtualnej platformie. Rejestracja trwa do 30 kwietnia, a dla zwycięzców przewidziane są nagrody: 7000 zł za pierwsze, 5000 zł za drugie oraz 3000 zł za trzecie miejsce. Zarejestruj się już dziś!